Wetenschap

Waarom “we weten het nog niet” soms het beste antwoord is.

Goede wetenschap probeert onzekerheid niet te verstoppen. Ze maakt duidelijk wat sterk bewijs is, wat een schatting is en wat nog onbekend blijft.

?Onzeker betekent niet waardeloosEen bandbreedte of minimumaantal kan juist eerlijker zijn dan schijnprecisie.
← Alle onderwerpenOnderzoek & kritisch denken
Voorbeeld

Minimum is iets anders dan totaal

Als onderzoekers door DNA zeker 20 verschillende wolven herkennen, weten ze minimaal dat die 20 dieren er waren. Het kan zijn dat andere wolven geen bruikbaar spoor achterlieten. Daarom is “minimaal 20 aangetoond” soms eerlijker dan doen alsof exact bekend is hoeveel dieren er waren.

01

Niet ieder dier wordt gezien

Wildcamera’s staan maar op een klein deel van het landschap. DNA wordt alleen gevonden waar bruikbaar materiaal wordt verzameld. Daarom kan onderzoek vaak een minimum aantonen zonder ieder aanwezig dier exact te tellen.

02

Schatting is geen gok

Een wetenschappelijke schatting gebruikt beschikbare gegevens en een methode. Onderzoekers beschrijven daarbij welke aannames en onzekerheden een rol spelen.

03

Een precies getal kan misleidend zijn

“Er zijn minimaal 46 welpen op beeld bevestigd” is zorgvuldiger dan doen alsof precies bekend is hoeveel welpen op ieder moment leefden. Het woord minimaal vertelt iets belangrijks over de methode.

Onderzoekersvraag

Welke uitspraak vertrouw je meer: “Er zijn precies 100 wolven” zonder methode, of “We hebben 90 individuen aangetoond, maar het werkelijke aantal kan hoger zijn” met uitleg over de gegevens?

Minimum

Dit aantal is zeker aangetoond. Er kunnen meer dieren of gevallen zijn die niet zijn waargenomen of bemonsterd.

Schatting

Een berekende of onderbouwde benadering op basis van bekende gegevens en afgesproken methoden.

Bandbreedte

Een onder- en bovengrens waartussen een uitkomst volgens een methode waarschijnlijk of bruikbaar wordt geacht.

Onbekend

Soms ontbreekt simpelweg genoeg informatie. “Niet vastgesteld” is dan eerlijker dan een antwoord invullen.

04

Nieuwe gegevens mogen een antwoord veranderen

Een kaart of rapport kan op het moment van publicatie correct zijn en later verouderd raken. Een nieuw DNA-monster kan bijvoorbeeld aantonen dat een andere wolf een ouderdier is, of dat een zwervende wolf toch langer in een gebied bleef. Wetenschap die wordt bijgewerkt is niet onbetrouwbaar. Het betekent dat nieuwe informatie wordt verwerkt.

05

Vraag altijd: onzeker over wát?

Onderzoekers kunnen heel zeker weten dat een DNA-monster van wolf GW1234m kwam, maar tegelijk niet precies weten hoeveel andere wolven in hetzelfde gebied liepen. Zekerheid hoort dus bij een specifieke vraag. Eén betrouwbaar resultaat maakt niet automatisch ieder ander antwoord exact.